e
sv

Paket Yöneticisi Ne İşe Yarar?

paket yoneticisi nedir BXv9HX3d | Tekno Deha
avatar

Emir Aydın

  • e0

    Mutlu

  • e0

    Eğlenmiş

  • e0

    Şaşırmış

  • e0

    Kızgın

  • e 0

    Üzgün

Paket Yöneticisi Ne İşe Yarar?

Bildiğiniz üzere, bilhassa de Linux dağıtımlarını birbirinden ayıran en kıymetli özelliklerden birisi paket idare yazılımlarıdır. Red Hat’in RPM’i, Debian‘ın APT’si derken listemiz uzadıkça uzuyor… Pekala bu paket yöneticileri aslında nasıl çalışıyor? Birbirlerinden farkları neler?

Paket yöneticilerinin asıl maksadı, yazılımları inançlı ve pratik bir formda denetim etmektir. Bu yazılımlar sayesinde, dağıtım sağlayıcınızın yazılım deposunda aradığınızı bulabilirsiniz. Örneğin Debian dağıtımı kullanıcılarının APT yazılımı, Debian’ın yazılım depolarına bağlıdır. Birçok paket idare yazılımı üçüncü parti depoların eklenmesine de müsaade verir. Arch Linux dağıtımında, üçüncü parti kullanıcıların yazılım yükleyebilecekleri bir depo bulunmaktadır.

Paket idare yazılımları, grafik arayüzlü yahut komut istemi tabanlı olabilir. Örneğin Synaptic isimli paket idare yazılımı grafik arayüzlü iken, APT komut istemi tabanlı çalışır; yani bir uçbirim aracılığı ile kullanılabilir.

Paket yöneticileri, yalnızca Linux’a yahut UNIX implementasyonlarına özel yazılımlar değildir. Kimi yazılımların, hatta programlama lisanlarının bile paket yöneticileri bulunmaktadır. Python lisanında bulunan PIP paket yöneticisi ve Sublime Text isimli metin düzenleyicisinde bulunan “Package Control” (Paket Kontrolü) sistemleri bu duruma örnek verilebilir. Bu makale UNIX implementasyonlarında bulunan paket yöneticilerini anlatmaktadır lakin genel konsept çoğunlukla birebir olduğu için, sizlere güzel bir referans olacak.

Paket nedir?

Paket yöneticilerini daha güzel anlamak için paket kavramının ne olduğunu daha yeterli anlamamız gerekli. Paketler, paket yöneticilerinin anlayacağı formda tasarlanan arşiv belgeleridir. Bu tarifi daha da açacak olursak; paketlerin içerisinde konfigürasyon evrakları, bazen ek ihtiyaçlar olduğu için ek ihtiyaç bilgileri ve bilgisayarımıza yüklemek istediğimiz yazılımın kendisi bulunur.

Paket Yöneticisi Ne İşe Yarar?

Evvelden bir yazılımı yüklemek için kaynak kodlarını bilgisayarınızda derlemek veya internetten o yazılımı indirmek zorundaydınız. Kaynak kodlarını derlemek zahmetli ve internetten indirmek tehlikeli olunca, paket yöneticileri kendilerine ilişkin paket formatları ile ortaya çıkıp bizleri bu durumdan kurtardı.

Günümüzde yeniden bir uygulamayı derleme yolunu seçebilirsiniz ama bu büsbütün opsiyoneldir. Bilhassa teknik özellik bakımından düşük olan bilgisayarlarda bir uygulamayı derlemek, uygulamanın büyüklüğüne bağlı olarak çok uzun sürebiliyor. Hatta kimi uygulamaları derlemek çok karmaşık olabiliyor zira geliştirici, o uygulamanın nasıl derleneceğinden düzgünce bahsedemiyor yahut öbür türlü meseleler ortaya çıkabiliyor.

Paket yöneticileri nasıl çalışıyor, neler yapabiliyor?

Paket Yöneticisi Ne İşe Yarar?
Paket yöneticilerinin çalışma prensibi.

Görmüş olduğunuz üzere yazılımın geliştiricisi, yazılımını paketledikten sonra o yazılımı paket deposuna koyuyor. Böylelikle paketimiz, o depoya bağlı olan bir paket yöneticisi aracılığı ile denetim edilebiliyor. Örneğin kullanıcımız sistemde güncelleme komutu çalıştırdığı vakit, sistemde halihazırda bulunan paketlerdeki metadata ile paket deposundaki pakette bulunan metadatalar kıyaslanıyor. Bu metadatalar, içerisinde uygulamaya ilişkin versiyon bilgisi, paket ismi üzere temel bilgileri içeriyor. APT paket yöneticisi ile Visual Studio Code’un metadata bilgisini inceleyelim.

Paket Yöneticisi Ne İşe Yarar?

Paket yöneticiniz ile paket depo bilgisini güncellediğinizde, aslında bu metadata bilgilerini güncellemiş olursunuz. Daha sonra indirme yahut güncelleme yaptığınız vakit, paket yöneticiniz bu metadata bilgisine nazaran hareket edecektir. Bu yüzden sisteminize bir paket indirmeden evvel metadata bilgisini güncellemeniz kıymet teşkil etmektedir. Bunu APT paket yöneticisinde “sudo apt update” komutunu çalıştırarak yapabilirsiniz.

Bunların dışında, paket yöneticisi ile olağan işlerin dışında biraz daha değişik işler de yapabilirsiniz. Örneğin, bir paketin sistem güncellemeleri aracılığı ile güncellenmesini devre dışı bırakabilirsiniz.

Paket Yöneticisi Ne İşe Yarar?

Bu üzere değişik özellikler paket yöneticilerinde bulunmaktadır. Paket yöneticilerinin üreticilerine ilişkin internet adreslerinde yahut bir “help” komutu aracılığı ile paket yöneticinizde bulunan özellikler hakkında yardım alabilirsiniz, örneğin RPM’in dokümantasyonuna web sitesinden ulaşabilirsiniz. Ek olarak Technopat Toplumsal GNU/Linux kısmında bir husus açabilirsiniz.

Farklı cinsteki paket yöneticileri

Paket yöneticileri, paketleme sistemleri aracılığı ile birbirlerinden ayrılırlar ama tıpkı paketleme sistemi üzerine yazılmış birden fazla paket yöneticisi olabilir. Örneğin, RPM sistemi için Yum ve DNF paket yöneticilerine, DEB sistemi için de APT ve Aptitude üzere alternatiflere sahibiz. Hatta Synaptic paket yöneticisi, APT tabanlı olduğu için DEB belgelerini yönetir.

 

Benzer teknoloji ve yazılım makaleleri için: teknodeha.com

okuyucu yorumlarıOKUYUCU YORUMLARI

Sıradaki içerik:

Paket Yöneticisi Ne İşe Yarar?