e
sv

Koronavirüs aşısı yapılırken kullanılan teknolojiler

koronavirus asisi nedir iste kullanilan teknolojiler aECnX4WA | Tekno Deha
avatar

Emir Aydın

  • e0

    Mutlu

  • e0

    Eğlenmiş

  • e0

    Şaşırmış

  • e0

    Kızgın

  • e 0

    Üzgün

Tüm dünyayı 2020 yılında teslim alan koronavirüs ya da daha yanlışsız bir deyişle, bu virüsün neden olduğu Covid-19 hastalığı, hayatlarımızı hiç olmadığı kadar değiştirdi. Bilhassa Almanya’da yaşayan Prof. Dr. Uğur Şahin ve eşi Dr. Hasret Türeci tarafından geliştirilen aşı, tüm dünyada öne çıkmış görünüyor.

Türkiye’de de Çin menşeli SinoVac koronavirüs aşısı, birinci evvel Sıhhat Bkanı Fahrettin Koca’ya ve Bilim Konseyi üyelerine vuruldu. Daha sonra Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan‘da aşı vuruldu ve mecburî olmayan aşı için halkı aşı vurulmaya davet etti.

Koronavirüs aşısı için öne çıkan aşılar ve muvaffakiyet oranları

Sizler için dünyada öne çıkmış kıymetli koronavirüs aşısı çeşitlerinin tesirlerini ve çalışma prensiplerini bir ortaya getirdik. Pekala lakin Rusya, Çin, ABD, Almanya ve İngiltere tarafından geliştirilen koronavirüs aşıları ortasında nasıl farklar var?

Evrakımızda, son devirde aktiflik oreanı ile tartışılan Çin menşeli SinoVac aşısı için ortaya çıkan sonuçların aslında neyi tabir ettiğini de anlatmaya çalıştık.

BioNTech/Pfizer koronavirüs aşısı

Koronavirüs için birinci yapılan başarılı aşı çalışmalarından biri Almanya tarafından gerçekleştirildi. Birinci vakitler hangi şirketin geliştirdiğini bilmediğimiz bu aşı için eski ABD Lideri Donald Trump bile devreye girmiş ve aşının ABD’ye satılmasını istemişti. O devirde Almanya bu teklifi sert bir formda geri çevirdi.

Fakat bu aşı bugün göğsümüzü kabartan BioNTech aşısı değildi. Bugün hala faz 3 çalışmaları devam eden, CureVac firması, aslında birinci başarılı mRNA aşısını geliştiren firmaydı.

Daha sonradan sahiplerinin Türk kökenli olduğunu öğrendiğimiz BioNTech firması ön plana çıktı. Prof. Dr. Uğur Şahin ve Hasret Türeci, ilaç devlerine nazaran çok daha küçük bir laboratuvarda, BioNTech aşısını geliştirdi.

Koronavirüs aşı sı yapılırken kullanılan teknolojiler

Dünyanın en büyük ilaç şirketlerinden biri olan Pfizer ile BioNTech‘in yolları birinci sefer 2018 yılında grip aşısı geliştirmek için kesişti. İki firma ortasında ortaya çıkan bu birliktelik, koronavirüs aşısı geliştirmek için de iki şirketin bir arada hareket etmesini sağladı. Aşı için birinci çalışmalar 2020 Ocak ayında yani tam bir yıl evvel, Çin’de koronavirüs hadiseleri artmaya başlayınca başladı.

Pekala lakin ABD, İngiltere ve Avrupa Birliği (AB)’nden birinci onay alan aşı olan BioNTech aşısı nasıl özelliklere sahip?

BioNTech aşısı başta olmak üzere mRNA aşısı nedir, nasıl çalışır?

Son olarak Time kapağına da çıkan iki Türk bilim insanı Uğur Şahin ve Hasret Türeci tarafından geliştirilen birinci başarılı koronavirüs aşısı, aşı teknolojisinde birinci kere denenen mRNA teknolojisiyle üretildi.

Aslında bu teknolojiyle üretilmiş ilaçlar olmasına rağmen, şimdiye kadar kullanılan aşı teknolojilerine nazaran çok farklı bir çalışma prensibi var.

Pekala ancak BioNTech tarafından geliştirilen mRNA aşısı nedir, nasıl çalışır? Hem BioNTech hem de ABD’de geliştirilen Moderna, mRNA aşı teknolojisini kullanıyor. Lakin bu teknoloji yeni değil ve birinci kez 1990 yılında denenmeye başladı.

Birinci vakitler fareler üzerinde denenen teknoloji, farelerde aşı inflamasyon yani bağışıklık sisteminin fazla çalışmasına ve farelerin vefatlarına neden olmuştu.

BioNTech araştırmacısı Drew Weismann ve Katalin Karikó tarafından 2010 yılında alınan bir patent ile birlikte, mRNA aşıları nedeniyle bağışıklık sistemini fazla çalıştırılmasının da önüne geçildi. Bunu sağlamak için üretilen sentetik RNA, özel bir yağ katmanıyla kaplandı. Bu özel katman bağışıklık ssiteminin çok reaksiyon vermesini de önleyecek yapıda.

Koronavirüs aşı sı yapılırken kullanılan teknolojiler

Aslında bugün BioNTech muvaffakiyetini konuşmamızın sebebi de bu teknolojiden kaynaklanıyor. Klâsik aşılara nazaran çok daha kısa müddette üretilebilen mRNA aşıları, virüsün protein üretmek için kullandığı RNA’nın sentetik bir versiyonunu üretiyor.

Bu sentetik RNA, bağışıklı sistemini kandırarak, koronavirüs genetik kodunun karşısında bedenin bağışıklık kazanmasını sağlıyor.

BioNTech aşısı ve muvaffakiyet oranı

Son yapılan mutasyonlu virüs denemeleri de BioNTech aşısısının muvaffakiyetini tescilledi. İngiltere ve Güney Afrika dışında, dünyada görülen 16 değişik koronavirüs mutasyonuna karşı da BioNTech aşısı muvaffakiyet göstermiş durumda.

BioNTech aşısı, faz 3 ön çalışmalarını tamalayan üç aşıdan biri. Öteki kimi Avrupa ve ABD kaynaklı aşılar üçüncü faz çalışmalarına devam etmelerine karşın, bir çok gelişmiş ülke bu aşılar için ön siparişlerini vermiş durumda.

Faz 3 çalışmaları, aşının uzun vakitli tesirlerini de içeriyor olsa da, DSÖ (Dünya Sıhhat Örgütü) koronavirüs salgını için faz 3 etabında yüksek sayıda denekte aşının denemesini ve acil kullanım müsaadesi alması için yüzde 50 tesir göstermesini kâfi buluyor. BioNTech aşısı ise iki dozda yüzde 95 tesir gösteriyor ve bağışıklık sağlıyor.

Lakin mRNA aşılarının muvaffakiyet oranları yüksek olsa da, saklama şartları manasında öbür aşılara nazaran dezavantajlı konumdalar. BioNTech aşısı -70 derece, Moderna aşısı ise -20 derecede bozulmadan saklanabiliyor. BioNTech aşısı 21 gün ortayla iki doz halinde uygulanıyor. Moderna aşısı için uygulanan iki doz ise 28 gün ortayla uygulanıyor.

Aşı dozlarının bu kadar uzun mühletle vurulması ise, birinci doz sonrası bedenin antikor üretme müddetinden kaynaklanıyor. Bağışıklık sisteminin faal antikor sayısını arttırmak için ikinci doz yapılıyor ve daha kalıcı bir müdafaa sağlanması planlanıyor.

mRNA aşı fiyatları ise şu biçimde:

–  BioNTech aşısı fiyatı doz başına 19,5 dolar, iki dozda ise 39 dolar halinde.

Moderna aşısı ise doz başına 25-37 dolar üzere bir aralıkta. İki doz biçiminde uygulanan aşı 50-74 dolar fiyata sahip.

Moderna aşısı da, yüzde 90 üzerinde bir muvaffakiyet oranına sahip. Şu an için hem Moderna hem de BioNTech aşısı birçok ülke tarafından sipariş edilmiş durumda.

Hatta Kanada,verdiği ön siparişlerle her vatandaşına 10 aşı yapabilecek aşı kapasitesine ulaştı. Hindistan ise 2 milyar 200 doz ile en çok aşı siparişi veren ülke durumunda. Alışılmış ki sipariş edilen bu aşıların şimdi tamamı faz 3 çalışmalarını tamamlamış değil.

Aşının yan tesirleri ise, baş ağrısı, yorgunluk, titreme, ateş, mide bulantısı, kas ve eklem ağrısı olduğu firma tarafından açıklanmıştı. Öbür koronavirüs aşılarının da benzeri yan tesirleri olduğunu hatırlatalım.

Benzer makaleler için: teknodeha.com

okuyucu yorumlarıOKUYUCU YORUMLARI

Sıradaki içerik:

Koronavirüs aşısı yapılırken kullanılan teknolojiler